موضوع

سازمان کشورهای صادر کننده ی نفت – اوپک (OPEC)

aab897fdce0a55f03dfd4c1345a76eda-139501061143

سازمان اپک

سازمان کشورهای صادر کننده نفت با نام اختصاری اوپک، یک کارتل نفتی است که متشکل از کشورهای الجزایر، ایران، عراق، کویت، لیبی، نیجریه، قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی٬ اکوادور، آنگولا و ونزوئلا است. مقر بین المللی اوپک از سال ۱۳۴۴ در شهر وین در کشور اتریش بوده‌ است.

هدف اصلی این سازمان، آنچنان که در اساسنامه بیان شده، به این شرح است: «هماهنگی و یکپارچه سازی ‍‍سیاست‌های نفت کشورهای عضو و تعیین بهترین راه برای تامین منافع جمعی یا فردی آنها، طراحی شیوه‌هایی برای تضمین ثبات قیمت نفت در بازار نفت بین المللی به منظور از بین بردن نوسانات مضر و غیر ضروری؛ عنایت و توجه ویژه به کشورهای تولید کننده نفت و توجه خاص به ضرورت فراهم کردن درآمد ثابت برای کشورهای تولید کننده نفت؛ تامین نفت کشورهای مصرف کننده به صورت کارآمد، مقرون به صرفه و همیشگی؛ و بازده مناسب و منصفانه برای آنهایی که در صنعت نفت سرمایه گذاری می‌کنند..»

با وجود این، تأثیر اوپک بر اقتصاد نفت همیشه ثبات بخش نبوده‌است. در جریان بحران نفت ۱۹۷۳ این سازمان با استفاده از سلاح نفت دنیا را به وحشت انداخت و باعث ایجاد تورم شدید در تمام مصرف کنندگان نفت، اعم از کشورهای پیشرفته و درحال توسعه جهان شد. توسعه بیش از حد میادین نفتی خلیج مکزیک، دریای شمال که کاهش سهم اوپک در تولید جهانی را منجر شده و بی ثباتی روزافزون بازار موجب شده‌است توان اوپک در ارتباط با کنترل قیمت نفت در مقایسه با دوران طلایی آن کاهش زیادی داشته باشد. با این حال اوپک هنوز هم تأثیر فراوانی بر قیمت نفت دارد. از این سازمان معمولاً به عنوان نمونه‌ای از یک ‍‍ کارتل یاد می‌شود.

اعضا

دوازده کشور در حال حاضر عضو این سازمان هستند. نام و تاریخ عضویت این کشورها عبارت است از:

 

پرچم الجزایر الجزایر (ژوئیه ۱۹۶۹)

  • پرچم لیبی لیبی (دسامبر ۱۹۶۲)
  • پرچم نیجریه نیجریه (ژوئیه ۱۹۷۱)
  • پرچم آنگولا آنگولا (سپتامبر ۲۰۰۶)
  • پرچم اکوادور اکوادور (۲۰۰۶)
  • پرچم ایران ایران (سپتامبر ۱۹۶۰)
  • پرچم عراق عراق (سپتامبر ۱۹۶۰)
  • پرچم کویت کویت (سپتامبر ۱۹۶۰)
  • پرچم قطر قطر (دسامبر ۱۹۶۱)
  • پرچم عربستان سعودی عربستان سعودی (سپتامبر ۱۹۶۰)
  • پرچم امارات متحده عربی امارات متحده عربی(نوامبر ۱۹۶۷)
  • پرچم ونزوئلا ونزوئلا (سپتامبر ۱۹۶۰)

اعضای سابق

  • پرچم گابون گابون (عضویت کامل از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۵)
  • پرچم اندونزی اندونزی (عضویت کامل از دسامبر ۱۹۶۲ تا ۲۰۰۹)

در حال حاضر عضویت اندونزی در اوپک مورد بازنگری و تجدید نظر واقع شده است؛ چرا که این سازمان دیگر اندونزی را به عنوان یکی از صادرکنندگان اصلی نفت در نظر نمی‌گیرد.

زبان رسمی اوپک انگلیسی است، هرچند که زبان رسمی اکثر کشورهای عضو این سازمان عربی است. هفت عضو فعلی اوپک از میان کشورهای عرب هستند و تنها زبان رسمی یکی از کشورهای عضو اوپک (نیجریه) انگلیسی است.

حق عضویت در اوپک سالانه ۵ میلیون دلار است و تنها کشورهای صادر کننده نفت می‌توانند عضو این سازمان باشند.

تاریخچه

‌ونزوئلا‍‍ اولین کشوری بود که با نزدیک شدن به ایران، عراق، کویت، و عربستان سعودی در سال ۱۹۴۹ و ارائه این پیشنهاد که آنها به تبادل نظر بپردازند و برای برقراری روابط نزدیک تر و همیشگی بین خود راههای جدیدی کشف کنند، در راستای تأسیس سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) گام برداشت. در سپتامبر ۱۹۶۰، دولت عراق کشورهای ایران، کویت، ‍‍ عربسان سعودی، و ونزوئلا‍‍ را به اجلاسی در بغداد دعوت کرد تا درمورد کاهش قیمت مواد خام تولید شده توسط کشورهای متبوع خود به مذاکره بپردازند. در نتیجه این مذاکرات، اوپک با هدف یکپارچه سازی و هماهنگ کردن سیاست‌های ناظر بر نفت کشورهای عضو تأسیس شد. ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا اعضای اولیه اوپک بودند. این سازمان بین سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۵گسترش یافت و ‍‍قطر، (۱۹۶۱)، اندونزی (۱۹۶۲)، لیبی (۱۹۶۲)، امارات متحده عربی (۱۹۶۷)، الجزایر (۱۹۶۹) و نیجریه (۱۹۷۱) به جمع کشورهای اولیه اوپک پیوستند. اکوادور و گابن نیز بعدها به عضویت اوپک در آمدند، که اولی یعنی اکوادور در دسامبر ۱۹۹۲ از عضویت اوپک خارج شد و گابون نیز در ژانویه ۱۹۹۵ با تکرار حرکت اکوادور، از جمع کشورهای عضو اوپک خارج شد. اگر چه عراق همچنان یکی از اعضای اوپک محسوب می‌شود، لیکن تولیدات نفتی این کشور از مارس ۱۹۹۸جزء سهام مورد توافق اوپک قرار نداشته‌است. تخمین و برآورد EIA بیانگر آن است که یازده عضو فعلی اوپک تولید کننده قریب به ۴۰٪ از نفت جهان هستند و حدود دو سوم (۶۵%) ذخایر نفتی شناخته شده جهان در اختیار آنهاست.

جنگ اعراب و اسرائیل

نتیجه تداوم جنگ اعراب و اسرائیل آن بود که سرانجام اوپک از یک کارتل صرف به یک نیروی سیاسی عظیم مبدل شد. پس از جنگ شش روزه سال ۱۹۶۷، اعضای عرب اوپک یک گروه مستقل و همپوشانی را به نام سازمان کشورهای عرب تولید کننده نفت تشکیل دادند. هدف این کشورها از این اقدام، متمرکز ساختن سیاست مربوطه و اعمال فشار بر غرب به سبب حمایت از اسرائیل بود. مصر و سوریه هم هرچند در ردیف کشورهای اصلی تولید کننده نفت قرار نداشتند، به اعراب پیوستند تا به آنها کمک کنند که اهداف خود را بیان دارند. چندی بعد جنگ یام کیپور در سال ۱۹۷۳ رخ داد و باور عمومی اعراب را به تحریک واداشت. اعراب که از حمایتهای فوری آمریکا و غرب از اسرائیل که باعث شد اسرائیل در برابر نیروهای سوری و مصری مقاومت کند به خشم آمده بودند، تحریم نفت ۱۹۷۳ را بر ضد آمریکا و اروپای غربی رقم زدند. در دهه هفتاد قرن یستم، شرکت‌های مختلط نفت غربی ناگهان با بلوک‌های متحد تولید کننده نفت رودررو شدند.

درگیری اعراب و اسرائیل آبستن بحران دیگری نیز بود. آنها سرانجام نفت را از کشورهای غیرعرب دور کردند.

 

غرب دیگر افزایش ۵ درصدی مصرف انرژی را در سال از دست داده بود، دیگر نمی‌توانست از طرفی نفت ارزان قیمت بخرد و از طرف دیگر کالاهای خود را که به واسطه تورم قیمتشان بالا بوده‌است را به کشورهای جهان سومی تولید کننده نفت بفروشد. شاه ‍‍ایران که کشورش دومین تولید کننده بزرگ نفت در جهان محسوب می‌شد و در آن زمان نزدیک ترین هم پیمان ایالات متحده در خاورمیانه بود، بر این نکته تاکید فراوانی داشت. شاه در سال ۱۹۷۳ در مصاحبه با مجله «نیویورک تایمز» گفت: «البته که قیمت نفت در جهان رو به افزایش است». «شکی در آن نیست! اما چطور است که…؛ شما [کشورهای غربی] قیمت گندمیرا که به ما می‌فروشد ۳۰۰٪ بالا بردید، و همین طور شکر و سیمان را گران کردید؛ شما نفت خام ما را می‌خرید و به نام پتروشیمی صدبرابر گرانتر همان جنس را به ما می‌فروشید…؛ با این اوصاف عادلانه‌است که شما هم از این پس بهای بیشتری برای خرید نفت بپردازید، مثلاً ۱۰ برابر بیشتر از آنچه الآن پرداخت می‌کنید.

ارسال نظر

شاید از کد اچ تی ام ال HTML استفاده نماید : <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>